Hội thảo “An toàn thông tin và tính toán lượng tử”: Cập nhật xu hướng nghiên cứu, mở rộng kết nối học thuật và hợp tác

Chiều ngày 30/9/2026, tại Phòng 1205, Nhà A1, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông (SICT) tổ chức Hội thảo “An toàn thông tin và tính toán lượng tử”. Hội thảo quy tụ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên trong lĩnh vực an toàn thông tin, an ninh mạng và công nghệ tính toán, với các báo cáo tập trung vào những vấn đề mới nổi như bảo mật trong mạng ẩn danh, mật mã hậu lượng tử, học máy lượng tử và ứng dụng AI trong phát hiện mã độc, tấn công mạng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, cùng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và công nghệ tính toán lượng tử, an toàn thông tin đang đứng trước những yêu cầu và thách thức mới. Các phương thức bảo vệ dữ liệu, hệ thống và hạ tầng số cần liên tục được nghiên cứu, cập nhật để đáp ứng sự thay đổi của công nghệ cũng như những hình thức tấn công ngày càng đa dạng. Đặc biệt, sự xuất hiện của máy tính lượng tử trong tương lai đặt ra những câu hỏi mới đối với các hệ mật mã đang được sử dụng phổ biến hiện nay. Cùng với đó, sự phát triển của AI và học máy đang mở ra những hướng tiếp cận mới trong phát hiện mã độc, nhận diện bất thường và phòng chống các cuộc tấn công mạng. Trong bối cảnh đó, Hội thảo “An toàn thông tin và tính toán lượng tử” được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các chuyên gia, giảng viên, nhà nghiên cứu và người học trao đổi về các hướng nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời mở rộng cơ hội kết nối và hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu khoa học về an toàn thông tin.

Điểm nhấn của chương trình là hai báo cáo đến từ các chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực an toàn thông tin và an ninh mạng. Các báo cáo không chỉ cung cấp góc nhìn chuyên sâu về những vấn đề đang được quan tâm mà còn mở ra những hướng trao đổi về đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Báo cáo Keynote đầu tiên với chủ đề “Đào tạo và nghiên cứu về ATTT tại PTIT – Chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác” do PGS.TS. Hoàng Xuân Dậu – Trưởng khoa An toàn thông tin, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông trình bày. Với kinh nghiệm nhiều năm nghiên cứu, giảng dạy và tham gia xây dựng các chương trình đào tạo trong lĩnh vực an toàn thông tin, PGS.TS. Hoàng Xuân Dậu mang đến Hội thảo góc nhìn từ thực tiễn đào tạo và nghiên cứu tại một cơ sở đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin và an toàn thông tin. Báo cáo tập trung vào câu chuyện đào tạo và nghiên cứu an toàn thông tin tại PTIT, qua đó chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển chương trình đào tạo, tổ chức hoạt động nghiên cứu cũng như những vấn đề đặt ra trong quá trình gắn kết đào tạo với nhu cầu phát triển của lĩnh vực an toàn thông tin. Không chỉ dừng ở việc chia sẻ kinh nghiệm, chủ đề “Chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác” còn gợi mở cơ hội tăng cường trao đổi học thuật giữa các cơ sở đào tạo, nhóm nghiên cứu và đội ngũ giảng viên. Trong bối cảnh an toàn thông tin là lĩnh vực có tốc độ thay đổi nhanh, việc kết nối nguồn lực, chia sẻ tri thức và hợp tác nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo cũng như thúc đẩy các hướng nghiên cứu mới.

Thông qua báo cáo này, Hội thảo đặt vấn đề đào tạo và nghiên cứu an toàn thông tin trong mối liên hệ với nhu cầu thực tiễn của ngành, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hợp tác học thuật trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

PGS.TS. Hoàng Xuân Dậu, Trưởng khoa An toàn thông tin, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông trình bày báo cáo

Tiếp nối chương trình là báo cáo “Rò rỉ thông tin cá nhân trong mạng ẩn danh: Tấn công phân tích lưu lượng và phòng thủ” do TS. Tống Văn Vạn – Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội trình bày. Mạng ẩn danh được phát triển nhằm bảo vệ danh tính và quyền riêng tư của người sử dụng trong môi trường mạng. Tuy nhiên, việc bảo đảm tính ẩn danh trong thực tế luôn đi kèm với những thách thức về an toàn thông tin. Một trong những vấn đề được quan tâm là khả năng khai thác các đặc điểm của lưu lượng mạng để suy luận hoặc làm lộ những thông tin liên quan đến người sử dụng. Với chủ đề này, báo cáo tập trung vào tấn công phân tích lưu lượng và các hướng phòng thủ, qua đó giúp người tham dự có thêm góc nhìn về mối quan hệ giữa bảo vệ quyền riêng tư và bảo đảm an toàn trong môi trường mạng. Nội dung báo cáo cũng cho thấy an toàn thông tin không chỉ là câu chuyện bảo vệ hệ thống khỏi các cuộc tấn công trực tiếp. Trong nhiều trường hợp, những thông tin tưởng như không chứa dữ liệu nhạy cảm vẫn có thể được phân tích, kết hợp và khai thác để tạo ra những rủi ro đối với quyền riêng tư. Việc nghiên cứu đồng thời cả phương thức tấn công và giải pháp phòng thủ giúp mở rộng cách tiếp cận đối với bài toán bảo vệ dữ liệu cá nhân trong các hệ thống mạng hiện đại. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa trong bối cảnh các dịch vụ trực tuyến ngày càng phát triển và lượng dữ liệu được trao đổi trên môi trường mạng ngày càng lớn.

TS. Tống Văn Vạn, Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội trình bày báo cáo

Bên cạnh hai báo cáo trên, chương trình Hội thảo còn có các báo cáo nghiên cứu của giảng viên SICT-HaUI, tập trung trực tiếp vào mối quan hệ giữa công nghệ lượng tử, AI và an toàn thông tin. Đáng chú ý là báo cáo “Ứng dụng hệ mật hậu lượng tử ML-KEM (Kyber) thay thế RSA trong bảo mật dữ liệu trên đường truyền” do TS. Lê Thị Anh – Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Công nghiệp Hà Nội trình bày. Sự phát triển của tính toán lượng tử đặt ra yêu cầu nghiên cứu những phương thức bảo vệ dữ liệu có khả năng chống lại các mối đe dọa đến từ năng lực tính toán lượng tử trong tương lai. Trong bối cảnh đó, mật mã hậu lượng tử trở thành một hướng nghiên cứu nhận được nhiều sự quan tâm. Báo cáo của TS. Lê Thị Anh tập trung vào ML-KEM (Kyber) – một hệ mật hậu lượng tử – trong bài toán bảo mật dữ liệu trên đường truyền, đồng thời đặt vấn đề về khả năng thay thế RSA trong các kịch bản bảo mật phù hợp. Nội dung này có ý nghĩa trong việc tiếp cận xu hướng chuyển dịch từ các hệ mật mã truyền thống sang những giải pháp được thiết kế với khả năng đáp ứng yêu cầu bảo mật trong kỷ nguyên hậu lượng tử. Đây cũng là hướng nghiên cứu có tính liên ngành, kết nối giữa lý thuyết mật mã, an toàn thông tin và những thay đổi về năng lực tính toán trong tương lai.

Một nội dung nghiên cứu khác tại Hội thảo là báo cáo “Ứng dụng Học máy lượng tử (Quantum Machine Learning) trong phát hiện mã độc và tấn công mạng” do TS. Trần Thị Hương – Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Công nghiệp Hà Nội trình bày. Nếu mật mã hậu lượng tử tập trung vào việc bảo vệ dữ liệu trước những thách thức mới của tính toán lượng tử, thì học máy lượng tử mở ra một hướng nghiên cứu khác, đó là khai thác các mô hình và phương pháp liên quan đến tính toán lượng tử trong các bài toán an toàn thông tin. Phát hiện mã độc và nhận diện tấn công mạng là những bài toán đòi hỏi khả năng xử lý và phân tích lượng lớn dữ liệu. Việc nghiên cứu ứng dụng Quantum Machine Learning vào các bài toán này đặt ra nhiều hướng tiếp cận mới, từ xây dựng mô hình phát hiện đến phân tích các đặc trưng của dữ liệu phục vụ nhận diện hành vi bất thường. Báo cáo góp phần cho thấy bức tranh nghiên cứu về an toàn thông tin đang mở rộng theo nhiều hướng, trong đó AI, học máy và tính toán lượng tử ngày càng có sự giao thoa. Đây cũng là lĩnh vực có tiềm năng tạo ra nhiều hướng nghiên cứu mới cho giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin, an toàn thông tin.

Điểm đáng chú ý của Hội thảo là sự kết nối giữa nhiều chủ đề tưởng như khác nhau nhưng cùng hướng tới một bài toán chung: bảo vệ dữ liệu, hệ thống và người sử dụng trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Từ kinh nghiệm đào tạo và nghiên cứu an toàn thông tin tại PTIT, vấn đề bảo vệ thông tin cá nhân trong mạng ẩn danh, đến mật mã hậu lượng tử và học máy lượng tử trong phát hiện mã độc, các báo cáo đã mở rộng góc nhìn về những thách thức đang đặt ra đối với lĩnh vực an toàn thông tin. Các chủ đề cũng cho thấy xu hướng nghiên cứu đang chuyển dịch từ việc chỉ tập trung vào các giải pháp bảo mật truyền thống sang những hướng tiếp cận có tính dự báo và thích ứng cao hơn. Trong đó, việc chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu lượng tử, nghiên cứu khả năng ứng dụng AI và học máy, cũng như bảo vệ quyền riêng tư trên môi trường mạng là những vấn đề có tính thời sự đối với cộng đồng nghiên cứu và đào tạo.

Đối với SICT-HaUI, việc tổ chức Hội thảo là một hoạt động học thuật góp phần tăng cường trao đổi giữa giảng viên, nhà nghiên cứu và các cơ sở đào tạo trong lĩnh vực an toàn thông tin. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để giảng viên và sinh viên tiếp cận những hướng nghiên cứu mới, cập nhật những vấn đề đang được quan tâm trong cộng đồng khoa học và tìm kiếm các cơ hội kết nối trong đào tạo, nghiên cứu khoa học. Trong thời gian tới, việc tiếp tục tổ chức các hoạt động học thuật, hội thảo chuyên đề và kết nối chuyên gia sẽ góp phần xây dựng môi trường nghiên cứu cởi mở tại SICT-HaUI, thúc đẩy trao đổi tri thức và tạo thêm cơ hội để người học tiếp cận với những vấn đề thực tiễn của ngành. Hội thảo “An toàn thông tin và tính toán lượng tử” qua đó không chỉ là diễn đàn chia sẻ các kết quả và hướng nghiên cứu, mà còn góp phần khẳng định định hướng của SICT-HaUI trong việc gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, cập nhật xu hướng công nghệ và tăng cường kết nối học thuật trong lĩnh vực Công nghệ thông tin và An toàn thông tin.